[2026:RJ-JP:7570] HIGH COURT OF JUDICATURE FOR RAJASTHAN BENCH AT JAIPUR S.B. Civil Contempt Petition No. 1158/2025 Manju Gupta D/o Shri Shashinandan Gupta, R/o 6 k 566 Shivaji Park, Alwar, presently Lab Technician, PHC Parlu, Balotra. ----Petitioner Versus 1. Shrimati Gayatri A Rathore, Principal Secretary, Medical Health And Family Welfare Department, Rajasthan, Jaipur. 2. Rakesh Kumar Sharma, Director (Arajpatrit), Medical And Health Services, Rajasthan, Jaipur. ----Respondents For Petitioner(s) : Mr. Raj Kumar Sharma For Respondent(s) : Ms. Tanvisha Pant on behalf of Mr. Vigyan Shah, AAG HON'BLE MR. JUSTICE PRAVEER BHATNAGAR Order 17/02/2026 ;kph }kjk mDr flfoy voekuuk ;kfpdk jktLFkku flfoy lsok vihy vf/kdj.k] t;iqj ds vkns'k fnukad 27-08-2025 ds vuqlj.k esa bl U;k;ky; dks fufnZ"V dh xbZ gSA mDr vkns'k ds ek/;e ls lacaf/kr jktLFkku flfoy lsok vihy vf/kdj.k] t;iqj }kjk ;g er izdV fd;k x;k gS fd izR;FkhZx.k }kjk vkns'k fnukad 08-11-2024 dh ikyuk u dj U;kf;d vkns'k dh voekuuk dkfjr dh xbZ gS vkSj bl vk/kkj ij /kkjk 10 U;k;ky; dh voekuuk vf/kfu;e ds varxZr mDr voekuuk ds lanHkZ esa lacaf/kr izR;FkhZx.k ds fo#) voekuuk ;kfpdk izLrqr dh xbZ gSA mijksDr lanHkZ esa ;kph ftlds lanHkZ esa vf/kdj.k }kjk vkns'k fnukad 08-11-2024 ikfjr fd;k x;k gS] ds }kjk vfrfjDr 'kiFki= bl vk'k; dk izLrqr fd;k x;k gS fd izR;FkhZx.k }kjk fnukad 21-01-2025 dks tks fjdkWMZ izLrqr fd;k x;k gS] mlds vuqlkj inLFkkiu izfØ;k ds nkSjku rRle; [2026:RJ-JP:7570] (2 of 5) [CCP-1158/2025] vyoj ftys esa iznf'kZr 58 fjDr inksa ij vH;fFkZ;ksa dk inLFkkiu fd;k tk pqdk gSA bl lanHkZ esa izR;FkhZx.k }kjk fn;k x;k mDr fjdkWMZ lR;rk ugha j[krk gS vkSj ;kph }kjk bl lanHkZ esa lwpuk ds vf/kdkj vf/kfu;e ds varxZr lwpuk fnukad 08-01-2026 dks izkIr dh xbZ gS] ftlds vuqlkj voyj esa ySc VsDuhf'k;u ds dqy 15 in fjDr gSaA vr% ,slh fLFkfr esa ;g Li"V gS fd izR;FkhZx.k }kjk vf/kdj.k }kjk ikfjr fu.kZ; fnukad 08-11-2024 dh tkucw>dj voekuuk dh xbZ gS vkSj ;kph dks mlds fodYi izi= ds vuqlkj vyoj ftys esa in fjDr gksrs gq, ySc VsDuhf'k;u ds in ij inLFkkfir ugha fd;k x;k gSA mijksDr lanHkZ esa fo}ku~ vf/koDrk ;kph }kjk ;g fuosnu fd;k x;k fd izR;FkhZx.k dks ;g fufnZ"V fd;k tk, fd og fjDr in ij ;kph dk mDr vkns'k ds vuqlkj inLFkkiu djsa] vU;Fkk izR;FkhZx.k dks U;k;ky; dh voekuuk vf/kfu;e ds varxZr U;k;ky; esa vkgwr dj fu;ekuqlkj nafMr fd;k tk,A fo}ku~ vf/koDrk izR;FkhZx.k }kjk vfrfjDr 'kiFki= e; nLrkostkr vuqyXud AA/1 ,oa vuqyXud AA/2 ds lkFk izLrqr fd;k x;k gSA vfrfjDr 'kiFki= esa lacaf/kr funs'kd] fpfdRlk ,oa LokLF; Jh jkds'k dqekj 'kekZ }kjk ;g rF; mYysf[kr fd, x, gSa fd ;kph }kjk dqy 56 fodYi vkosnu ds lkFk Hkjs x, Fks] ftlesa vyoj dkyk dqvka lsVsykbV gkWLihVy mldk izFke fodYi Fkk rFkk ckyksrjk] ckyksrjk ikjyw ¼ih,plh½ prqFkZ fodYi FkkA rnqijkar lacaf/kr vH;fFkZ;ksa dks 58 fjfDr;ksa ds lanHkZ esa ySc VsDuhf'k;u ,oa lgk;d jsfM;ksxzkQj ds in ij muds }kjk fn, x, fodYi ds vk/kkj ij inLFkkiu vkoafVr fd;k x;k vkSj mUgsa inLFkkfir fd;k x;k rFkk dkyk dqvka lsVsykbV gkLihVy esa vH;FkhZ vfHk"ksd 'kekZ dks mldh ojh;rk esa Øe la[;k 64 gksus ds dkj.k inLFkkfir dj fn;k x;k vkSj bl dkj.k ;kph eatw dks mDr in ij mldh ojh;rk ds vuqlkj inLFkkfir ugha fd;k x;kA [2026:RJ-JP:7570] (3 of 5) [CCP-1158/2025] mDr 'kiFki= esa ;g rF; Hkh of.kZr fd;k x;k gS fd vkjVhvkbZ ls izkIr lwpuk fnukad 08-01-2026 ds vuqlkj vyoj ftys esa dqy 12 in fjDr gSa] ijarq tks 12 in fjDr nf'kZr fd, x, gSa] og tks fjfDr;ka vf/klwfpr dh xbZ gSa mlds varxZr izdkf'kr in ugha Fks vkSj bl lanHkZ esa vuqyXud AA/2 ls ;g Li"V gS fd dksbZ Hkh in ftlds lanHkZ esa ;kph }kjk fodYi vyoj ds lanHkZ esa izLrqr fd, x, gSa] og fjfDr ugha gSaA cgl lquh xbZA lacaf/kr vf/kdj.k }kjk ikfjr vk{ksfir vkns'k fnukad 08-11-2024 dk voyksdu fd;k x;kA vkns'k fnukad 08-11-2024 }kjk lacaf/kr vf/kdj.k }kjk fuEufyf[kr funsZ'k lacaf/kr izR;FkhZx.k dks fn, x, gSa%& ^^ge ikrs gS fd vihykFkhZ us çFke fodYi vyoj ftys dk fn;k Fkk] vihykFkhZ dks vyoj ftys esa inLFkkiu u dj vihykFkhZ us de vad çkIr djus okys vH;fFkZ;ksa dk vyoj ftys esa inLFkkfir fd;k x;k gSA mä fLFkfr ds –f"Vxr vihy çR;FkhZ foHkkx dks funsZf'kr fn;s tkrs gS fd vihykFkhZ dks mlds }kjk fn;s x;s fodYi ds vuqlkj fjä in gksus dh fLFkfr esa inLFkkfir fd;k tkosA bl vkns'k dh ikyuk ,d ekg esa fd;k tkuk lqfuf'pr djsA mä vkns'k ds lkFk vihy dk fuLrkj.k fd;k tkrk gSA** bl izdkj mDr vkns'k ls ;g Li"V gS fd lacaf/kr vf/kdj.k }kjk izR;FkhZ foHkkx dks ;g funsZ'k iznku fd;k x;k Fkk fd og vihykFkhZ dks mlds }kjk fn, x, fodYi ds vuqlkj fjDr in gksus dh fLFkfr esa inLFkkfir djsaA mijksDr lanHkZ esa ;kph }kjk vkjVhvkbZ ds varxZr tks lwpuk fnukad 08-01-2026 izkIr dj izLrqr dh xbZ gS] mlesa vyoj Vhch gkWLihVy esa 1 in] vyoj [ksM+yh ih,plh lksudjh esa 1 in] vyoj jktx<+ ih,plh jktksjx<+ esa 1 in] vyoj xksfoanx<+ ih,plh ekyiqj esa 1 in] vyoj y{e.kx<+ ih,plh tkoyh esa 1 in] vyoj xksfoanx<+ ih,plh [ksM+k egewn esa 1 in] vyoj xksfoanx<+ ih,plh eksfy;k esa 1 in] vyoj xksfoanx<+ ih,plh fpM+obZ esa 1 in] vyoj mejsu lh,plh mejsu esa 1 in] vyoj [2026:RJ-JP:7570] (4 of 5) [CCP-1158/2025] mejsu ih,plh :ickl esa 1 in] vyoj mejsu ih,plhs fnokdkjh esa 1 in o vyoj ;wlh,plh f'kokth ikdZ esa 1 in ySc VsDuhf'k;u ds fjDr gksuk mYysf[kr fd;k x;k gSA bl ifjizs{; esa ;kph }kjk tks fodYi izi= vkosnu izLrqr djrs le; lacaf/kr foHkkx esa fn;k x;k gS] mDr fodYi izi= Hkh izR;FkhZx.k dh vksj ls U;k;ky; ds le{k izLrqr fd;k x;k gS vkSj mlls ;g izdV gqvk gS fd ;kph eatw xqIrk }kjk dqy 56 fodYi viuk vkosnu izLrqr djrs le; Hkjs x, gSaA izR;FkhZx.k }kjk izLrqr l'kiFk tokc esa ;g Li"V gS fd ;kph ds }kjk tks izFke fodYi vyoj dkyk dqvka lsVsykbV gkLihVy dk fn;k x;k Fkk] mlesa vU; vH;FkhZ] ftldh esfjV jSad 64oha Fkh] mls ojh;rk ds vuqlkj inLFkkfir fd;k x;k gSA mDr fodYi izi= esa ;kph }kjk Øe la[;k 35] 36] 37] 38] 39] 40 esa Øe'k% vyoj jkex<+ lh,plh] vyoj mejsu ikM+hlsy ih,plh] vyoj ekyk[ksM+k dq'kyx<+ ih,plh] vyoj jktx<+ lh,plh] vyoj mejsu vdcjiqj lh,plh] vyoj [ksM+yh eaMh fVViqjh ih,plh ds fodYi fn, x, gSaA ;kph }kjk tks dk;kZy; eq[; fpfdRlk ,oa LokLF; vf/kdkjh] vyoj ls ySc VsDuhf'k;u ds fjDr inksa dh lwpuk fnukad 08-01-2026 vkjVhvkbZ ds ek/;e ls izkIr dh xbZ gS] mlds vuqlkj of.kZr fjDr in dk mYys[k ;kph ds }kjk fn, x, fodYi izi= esa fn, x, vLirky ls lacaf/kr ugha gSA dgus dk rkRi;Z ;g gS fd ;kph }kjk tks fodYi foHkkx ds vyoj ftys ds ih,plh o lh,plh ds lanHkZ esa izLrqr fd, x, Fks] mu fodYiksa ds lanHkZ esa dksbZ Hkh in fjDr ugha gksuk vfrfjDr 'kiFki= esa lacaf/kr foHkkx ds funs'kd }kjk Li"V fd;k x;k gSA vr% ,slh fLFkfr esa fo}ku~ vf/koDrk ;kph dk ;g dFku fd vyoj ftys esa vU; vLirkyksa esa ySc VsDuhf'k;u ds dqy 12 in fjDr gSa] vius vkiesa dksbZ cy ugha j[krk gS] pw¡fd mDr fjDr in ds lanHkZ esa dksbZ vf/klwpuk ftlds }kjk ;kph dk Hkh p;u ySc VsDuhf'k;u ds in ij gqvk gS] izdkf'kr ugha dh xbZ [2026:RJ-JP:7570] (5 of 5) [CCP-1158/2025] Fkh] vfirq Li"Vr% tks fjDr in Fks] os vU; lh,plh o ih,plh esa fjDr ySc VsDuhf'k;u ds in gsrq FksA vr% ,slh fLFkfr esa mijksDr lexz foospu ds mijkar ;g U;k;ky; ;g ugha ikrk gS fd foHkkx }kjk tkucw>dj lacaf/kr vf/kdj.k }kjk ikfjr vkns'k fnukad 08-11-2024 dh voekuuk dh xbZ gSA oLrqfLFkfr ;gh izdV gksrh gS fd ;kph ds fodYi izi= ds vuqlkj dksbZ Hkh fodYi vyoj ftys ds ySc VsDuhf'k;u in gsrq fjDr ugha FkkA vr% ,slh fLFkfr esa mijksDr voekuuk ;kfpdk esa dksbZ dk;Zokgh djuk ;g U;k;ky; mfpr ugha le>rk gSA vr% ;kph }kjk izLrqr mDr flfoy voekuuk ;kfpdk [kkfjt dj fuLrkfjr dh tkrh gSA voekuuk uksfVl mUeqDr fd, tkrs gSaA (PRAVEER BHATNAGAR),J MOHIT/ 71