Research › Search › Judgment

Allahabad High Court · body

2025 DAILYLAW 27556 (ALL)

CHANDMANI URF GALHORI AND ANOTHER v. STATE OF U.P. AND 11 OTHERS

WRIB/978/2025 · 2025-05-11

Chandra Kumar Rai

body2025

Judgment text

Extracted from the PDF above. The PDF is authoritative.

Neutral Citation No. - 2025:AHC:76905 Court No. - 50 Case :- WRIT - B No. - 978 of 2025 Petitioner :- Chandmani Urf Galhori And Another Respondent :- State Of U.P. And 11 Others Counsel for Petitioner :- Brij Gopal,Yogesh Mishra Counsel for Respondent :- Abhishek Pandey, Amarendra Pandey, Pradeep Singh,C.S.C. Hon'ble Chandra Kumar Rai,J. 1. पपूरक शपथपत्र कके ससाथ दसाखखिल ककए गए न्यसायसालय शशुल्क कको ररककॉरर पर खलयसा गयसा। 2. स्टसाम्प ररपकोटरर कको कनिदरकशत ककयसा जसातसा हहै कक वह कदनि कके ददौरसानि न्यसायसालय शशुल्क कके ससंबसंध मम आख्यसा प्रस्तशुत करम। 3. स्टसाम्प ररपकोटरर दसारसा अपनिनी आख्यसा प्रस्तशुत ककी गई कक यसाचनी दसारसा कदयसा गयसा न्यसायसालय शशुल्क पयसारप्त हहै। 4. यसाचनी कके कवदसानि अखधवकसा शनी यकोगकेश कमशसा , कवपकनी ससंख्यसा-5 कके कवदसानि अखधवकसा शनी अमरमद पसाण्रकेय, कवदसानि स्थसायनी अखधवकसा उत्तर-प्रदकेश सरकसार शनी शहैलकेश शनीवसास्तव एवसं गसाम पसंचसायत ककी तरफ सके कवदसानि अखधवकसा शनी प्रदनीप खससंह कको सशुनिसा गयसा। 5. वतरमसानि वसाद कके ससंककप्त तथ्य यह हह कक यसाचनी ससंख्यसा-1 चन्दमकणि उफर गल्हकोरनी चकदसार ससंख्यसा- 77 हह, यसाचनी ससंख्यसा-2 रुक्मकणि दकेवनी पत्निनी शनी चन्दमकणि गल्हकोरनी चकदसार ससंख्यसा -233 हह, कवपकनी ससंख्यसा-5 कन्हहैयसा लसाल चकदसार ससंख्यसा-35 हह तथसा कवपकनी ससंख्यसा-6 दनीपचन्द चकदसार ससंख्यसा-335 हह। गसाम कके धसारसा-9 कसा प्रकसाशनि कदनिसासंक 12.04.2018 कको हहआ तथसा धसारसा-20 कसा प्रकसाशनि कदनिसासंक 21.12.2020 कको हहआ। सहसायक चकबन्दनी अखधकसारनी दसारसा प्रस्तसाकवत चककों कके कवरुद्ध यसाचनी ससंख्यसा-2 रुक्मकणि दकेवनी दसारसा यकोखजत चक आपखत्तयसायाँ असंतगरत धसारसा -20 उत्तर-प्रदकेश जकोत चकबन्दनी अखधकनियम, 1953, खजसकको आगके जकोत चकबन्दनी अखधकनियम कहसा जसाएगसा, वसाद ससंख्यसा-179 सके 189 कके रूप मम दजर हहई तथसा चकबन्दनी अखधकसारनी दसारसा आदकेश कदनिसासंक 09.03.2021 कके दसारसा उपरकोक चक आपखत्तयकों कसा कनिस्तसारणि चककों मम आसंकशक ससंशकोधनि कके ससाथ ककयसा गयसा। चकबन्दनी अखधकसारनी दसारसा पसाररत आदकेश कदनिसासंक 09.03.2021 कके कवरुद्ध यसाचनी ससंख्यसा -2 रुक्मकणि दकेवनी दसारसा यकोखजत अपनील असंतगरत धसारसा-21(2) जकोत चकबन्दनी अखधकनियम कको बन्दकोबस्त अखधकसारनी चकबन्दनी दसारसा आदकेश कदनिसासंक 15.07.2021 दसारसा कनिरस्त ककयसा गयसा। चक कके प्रस्तसाव कके कवरुद्ध यसाचनी ससंख्यसा -2 रुक्मकणि दकेवनी दसारसा धसारसा 20 जकोत चकबसंदनी अखधकनियम कके असंतगरत पशुनिनः कसालबसाखधत चक आपखत्त दसाखखिल ककयसा, जकोकक वसाद ससंख्यसा-116 व 117 वरर 2021 कके रूप मम दजर ककयसा गयसा। उपरकोक वसादकों कको चकबसंदनी अखधकसारनी दसारसा आदकेश कदनिसासंक 04.02.2022 कके दसारसा कनिणिर्णीत ककयसा गयसा। उक आदकेश कदनिसासंक 09.03.2021 व 04.02.2022 कके कवरुद्ध यसाचनीगणि दसारसा अपनील असंतगरत धसारसा 21(2) जकोत चकबसंदनी अखधकनियम कके असंतगरत यकोखजत ककी गई, जको कक अपनील ससंख्यसा 142 व 143 वरर 2021 कके रूप मम दजर ककी गयनी। उपरकोक अपनील कको बन्दकोबस्त अखधकसारनी चकबन्दनी दसारसा कदनिसासंक 09.06.2022 कको कनिरस्त ककयसा गयसा। बन्दकोबस्त अखधकसारनी चकबन्दनी कके आदकेश कदनिसासंक 09.06.2022 व 07.07.2022 कके कवरुद्ध कवपकनी ससंख्यसा-5 कन्हहैयसा लसाल, कवपकनी ससंख्यसा-6 दनीपचन्द दसारसा कनिगरसानिनी असंतगरत धसारसा 48 चकबन्दनी अखधकनियम यकोखजत ककी गयनी। बन्दकोबस्त अखधकसारनी चकबन्दनी दसारसा पसाररत आदकेश कदनिसासंक 15.7.2021 कके कवरुद्ध यसाचनी ससंख्यसा-2 रुक्मकणि दकेवनी दसारसा भनी एक कनिगरसानिनी असंतगरत धसारसा-48 चकबन्दनी अखधकनियम कके असंतगरत उप-ससंचसालक चकबन्दनी कके समक यकोखजत ककी गयनी। उप-ससंचसालक चकबसंदनी कके समक कई और कनिगरसाकनियसायाँ यकोखजत ककी गईसं एवसं उप - ससंचसालक चकबन्दनी दसारसा सभनी आठकों कनिगरसाकनियकों कको समकेककत करतके हहए आदकेश कदनिसासंक 06.02.2025 दसारसा कनिस्तसाररत ककयसा गयसा, खजसकके दसारसा यसाचनी ससंख्यसा-2 रुक्मकणि दकेवनी ककी कनिगरसानिनी कनिरस्त ककी गयनी एवसं कवपकनी ससंख्यसा -6 दनीपचसंद व कवपकनी ससंख्यसा-5 कन्हहैयसा लसाल दसारसा यकोखजत कनिगरसाकनियसायाँ आसंकशक रूप सके स्वनीकसार ककी गई। उपरकोक आदकेश कके दसारसा अन्य कनिगरसाकनियकों कसा भनी असंकतम रूप सके कनिस्तसारणि ककयसा गयसा। 6. अतनः यह यसाकचकसा कनिम्निखलखखित अनिशुतकोर हकेतशु यकोखजत ककी गयनी हहैनः- "अ- उत्प्रकेरणि यसा अन्य उकचत प्रकक कत कसा लकेखि/आदकेश/कनिदरश कनिगरत करतके हहए प्रकतपकनी ससं० 2-अपर खजलसाखधकसारनी (भपू-रसाजस्व)/उप ससंचसालक चकबन्दनी, मनीरजसापशुर दसारसा पसाररत प्रश्निगत कनिणिरय एवसं आदकेश कदनिसासंककत 06.02.2025 (ससंलग्नक-16 कके रूप मम यसाकचकसा कके ससाथ ससंलकग्नत) कको न्यसायकहत मम कनिरस्त ककयसा जसाय। ब- परमसादकेश यसा अन्य उकचत प्रकक कत कसा लकेखि /आदकेश/कनिदरश कनिगरत करतके हहए यसाचनीगणि कके प्रश्निगत सम्पखत्त कके ससंदभर मम यसाचनीगणि कके दसारसा कक कर कसायर सके लकेकर शसानन्तपपूणिर कब्जसा -दखिल इत्यसाकद मम ककसनी भनी प्रकसार कसा हस्तककेप नि करनिके हकेतशु एवसं यसाचनीगणि कको बकेदखिल नि करनिके हकेतशु प्रकतपकनीगणि कको आदकेकशत ककयसा जसाय। स- अन्य अनिशुतकोर जको न्यसायकोकचत हकों, यसाचनीगणि कको प्रदसानि करसायसा जसाय। द- यसाकचकसा सव्यय यसाचनीगणि कके पक मम स्वनीकसार ककयसा जसाय।" 7. यसाचनीगणि कके कवदसानि अखधवकसा दसारसा कथनि ककयसा गयसा कक यसाचनीगणि दसारसा यकोखजत चक आपखत्त , चक अपनील एवसं चक कनिगरसानिनी कको सहनी रूप सके कनिस्तसाररत निहहीं ककयसा गयसा हहै। उनिकसा यह भनी कथनि हहै कक यसाचनीगणि कको उडसानि चक प्रकदष्ट ककयके गयके हह , परन्तशु चकबन्दनी अखधकसाररयकों दसारसा यसाचनी कके प्रकरणि कको चकबन्दनी अखधकनियम ककी धसारसा-19 मम कदयके गयके प्रसाकवधसानिकों कके अनिशुससार कवचसार निहहीं ककयसा गयसा। अकगम उनिकसा यह भनी कथनि हहै कक गसाटसा ससंख्यसा 691/1798 पर यसाचनीगणि कसा कशुयाँ आ नस्थत हहै तथसा उक कशुयाँ ए ककी दककणि तरफ गसाटसा ससंख्यसा 691, 690, 689/1797 नस्थत हहै, खजससके यसाचनीगणि दसारसा खससंचसाई कसा कसायर ककयसा जसातसा हहै परन्तशु चकबन्दनी अखधकसाररयकों दसारसा यसाचनी कके खससंचसाई कके ससाधनि कके बसारके मम ककोई कवचसार निहहीं ककयसा गयसा तथसा कववसाकदत आदकेश पसाररत ककयसा गयसा। उनिकसा यह भनी कथनि हहै कक यसाचनीगणि कके पसास चक ससंशकोधनि कके पपूवर लगभग आठ बनीघके जमनीनि थनी , जबकक कवपकनी कन्हहैयसा लसाल कके पसास मसात्र दको बनीघके जमनीनि थनी परन्तशु चक आवसंटनि कके पश्चसात वतरमसानि मम यसाचनीगणि कके पसास कशु ल दको बनीघसा जमनीनि हहै तथसा कवपकनी कन्हहैयसा लसाल कके पसास आठ बनीघसा जमनीनि हको गई हहै, जको यह प्रदकशरत करतसा हहै कक चकबन्दनी अखधकसाररयकों दसारसा चक कके आवसंटनि मम सहनी प्रकक्रियसा कसा पसालनि निहहीं ककयसा गयसा हहै। उनिकसा यह भनी कथनि हहै कक यसाचनीगणि कसा मकसानि गसाटसा ससंख्यसा -969 मम नस्थत हहै, परन्तशु चकबन्दनी अखधकसाररयकों दसारसा कवपकनीगणि कके चक कको यसाचनीगणि कके मकसानि कके ससामनिके प्रकदष्ट कर कदयसा गयसा हहै। उनिकसा यह कहनिसा हहै कक समस्त आदकेशकों कको कनिरस्त करतके हहए यसाचनी कके चक आपखत्त पर पशुनिनः कवचसार ककयसा जसाए। 8. यसाचनीगणि कके कवदसानि अखधवकसा कके तकरसं कसा उत्तर दकेतके हहए कवपकनी ससंख्यसा -5 कके कवदसानि अखधवकसा निके तकर प्रस्तशुत ककयसा कक कववसाकदत आदकेश मम ककोई त्रशुकट निहहीं हहै। अतनः यह यसाकचकसा कनिरस्त हकोनिके यकोग्य हहै। उनिकसा यह भनी कथनि हहै कक कवदसानि उप -ससंचसालक चकबन्दनी दसारसा यसाचनीगणि दसारसा यकोखजत कनिगरसानिनी कसा कनिस्तसारणि करतके समय यह आदकेश ककयसा गयसा कक कनिगरसानिनीकत्रर्णी रुक्मकणि दसारसा प्रस्तशुत प्रथम अपनील कदनिसासंक 15.07.2021 कको कनिरस्त कर दनी गयनी थनी तथसा पशुनिनः अपनील पर कदनिसासंक 09.06.2022 कको आदकेश पसाररत करतके हहए अपनील आसंकशक रूप सके स्वनीकर कर गसाटसा ससंख्यसा -994, 995/1 कको समसाप्त ककयसा गयसा हहै , जबकक यके गसाटके इनिकके मपूल निसंबर हह। अतनः कनिगरसानिनीकत्रर्णी रुक्मकणि (चकदसार ससंख्यसा-233) ककी कनिगरसानिनी कनिरस्त हकोनिके यकोग्य हहै। उनिकके दसारसा यह भनी कथनि ककयसा गयसा कक एक बसार चक आपखत्त व चक अपनील कसा कनिस्तसारणि हकोनिके कके उपरसान्त दकोबसारसा चक आपखत्त यकोखजत निहहीं ककी जसा सकतनी हहै। उनिकसा यह भनी कथनि हहै कक यसाचनी दसारसा दकोबसारसा चक आपखत्त दसाखखिल करकके न्यसाकयक प्रकक्रियसा कसा दशुरुपयकोग ककयसा गयसा हहै। उनिकसा कहनिसा हहै कक यसाचनी ससंख्यसा -2 रुक्मकणि दकेवनी, जकोकक यसाचनी ससंख्यसा -1 ककी पत्निनी हह , निके वतरमसानि कसाल बसाखधत आपखत्त धसारसा 21(1) चकबन्दनी अखधकनियम कके असंतगरत यकोखजत ककी गयनी हहै , जकोकक पपूवर मम पसाररत आदकेश कदनिसासंक 09.03.2021 असंतगरत धसारसा 21(1) चकबन्दनी कके कसारणि धसारणिनीय निहहीं हहै। उनिकसा यह भनी कथनि हहै कक यसाचनीगणि कको तनीनि चक प्रकदष्ट ककयके गयके थके, जकोकक बन्दकोबस्त अखधकसारनी चकबन्दनी कके पपूवर फहै सलके कके अनिशुससार सहनी थके। उनिकसा यह भनी कथनि हहै कक कववसाकदत आदकेश मम ककोई कसानिपूनिनी कमनी निहहीं हहै। अतनः यसाकचकसा कनिरस्त हकोनिके यकोग्य हहै। 9. महनिके उभयपक कके कवदसानि अखधवकसाओसं कके तकरसं कको सशुनिसा एवसं ससाक्ष्य कसा पररशनीलनि ककयसा। 10. यह कनिकवरवसाकदत तथ्य हहै कक यसाचनीगणि दसारसा यकोखजत कसाल बसाखधत चक आपखत्त कको कवदसानि चकबन्दनी अखधकसारनी दसारसा आदकेश कदनिसासंक 04.01.2022 दसारसा कनिस्तसाररत ककयसा गयसा। यह भनी कनिकवरवसाकदत तथ्य हहै कक यसाचनीगणि दसारसा यकोखजत चक अपनील कको आदकेश कदनिसासंक 09.06.2022 व 07.07.2022 दसारसा कनिस्तसाररत ककयसा गयसा। यह भनी कनिकवरवसाकदत तथ्य हहै कक चक कनिगरसानिनी कको उप - ससंचसालक चकबन्दनी दसारसा आदकेश कदनिसासंक 06.02.2025 दसारसा कनिस्तसाररत ककयसा गयसा। 11. कववसाद कको सहनी रूप मम समझनिके हकेतशु चकबन्दनी अखधकसारनी दसारसा पसाररत आदकेश असंतगरत धसारसा - 21(1) जकोत चकबन्दनी अखधकसारनी कसा पररशनीलनि आवश्यक हकोगसा, जकोकक कनिम्नि हहैनः- "न्यसायसालय चकबन्दनी अखधकसारनी हखलयसा, मनीरजसापशुर। वसाद ससंख्यसा-116/21-22 वरर 2021 ई० चन्दमकणि उफर गल्हकोरनी बनिसाम सन्तरसादकेवनी वगहैरह अन्तगरत धसारसा 21(1) जकोत चकबन्दनी अखधकनियम। मदौजसा पशुरवसाऔससानि खससंह तप्पसा उपरदौध परगनिसा कसं कतत तहसनील लसालगसंज जनिपद मनीरजसापशुर। चक ससं० 77 कनिणिरय प्रश्निगत वसाद आपखत्तकतसार चन्दमकणि उफर गल्हकोरनी पशुत्र रसामनिरसायनि कनि०गसाम पशुरवसाऔससानि खससंह तप्पसा उपरदौध परगनिसा कसं कतत तहसनील लसालगसंज जनिपद मनीरजसापशुर चकदसार ससं० 77 दसारसा कमयसाद बनीतनिके कके बसाद कवपकनीगणि सन्तरसादकेवनी पत्निनी रसामयश जसायसवसाल कनि०गसाम हखलयसा चकदसार ससं० 355 व बलरसाम पशुत्र बबकोलनी कनि०गसाम रकोहर चकदसार ससं० 163 कके कवरूद्ध चक आपखत्त प्रस्तशुत कर यसाचनिसा ककयसा हहै कक हम आपखत्तकतसार कके चक ससं० 77 कसा प्रथम चक उडसानि आरसाजनी पर बनिसायसा गयसा हहै। प्रथम चक मम प्रकदष्ट गसाटसा ससं० 784 कम०, 911 कम०, 912 कम०, 923 कम० कवपकनीगणि कसा मपूल गसाटसा हहै। प्रसाथर्णी कको उक उडसानि चक अन्य चककों सके कसाफकी दपूर व पहहसंच, दकेखिभसाल सके कसाफकी दपूर हहै। कवपकनीगणि कको प्रसाथर्णी ककी मपूल गसाटसा ससं० 889, 891, 892, 896, 897, 898, 899, 900, 903, 904 कसा चक प्रकदष्ट कर कदयसा गयसा हहै। अन्त मम कमयसाद अखधकनियम ककी धसारसा 5 कसा लसाभ प्रदसानि करतके हहए प्रथम चक कको कनिरस्त कर कवपकनीगणि कके चक मम प्रकदष्ट गसाटकों पर चक प्रकदष्ट ककयके जसानिके ककी यसाचनिसा ककी गयनी हहै। प्रकतपकनीगणि कको निकोकटस कनिगरत ककयसा गयसा जको बसाद तसाकमलसा शसाकमल कमकशल हहआ। प्रकतपकनी सन्तरसादकेवनी ककी ओर सके अखधवकसा मशुकररर करकके उपनस्थत आयके। उभय पककों कके कवदसानि अखधवकसाओसं कके तकर पपूणिर बहस कको सशुनिसा एवसं अकभलकेखिनीय व स्थलनीय परनीकणि ककयसा गयसा। आपखत्तकतसार कको प्रथम चक मपूल गसाटसा ससं० 912 पर तथसा कदतनीय चक उनिकके मपूल गसाटसा ससं० 08, 14, 15 पर व तकतनीय चक उनिकके मपूल गसाटसा ससं० 692, 864, 862, 870, 871, 975, 976 पर अन्य गसाटकों कको लकेकर बनिसायसा गयसा हहै। कवपकनीगणि चकदसार ससं० 355, 163 कसा चक उनिकके मपूल गसाटकों कको लकेकर प्रकदष्ट ककयसा गयसा हहै। मकेरके पपूवसारखधकसारनी दसारसा आपखत्तकतसार कसा चक ससं० 77 इसनी न्यसायसालय कके वसाद ससं० 179 सके 189 तसा० फहै ० 09.03.2021 कके तहत ससंशकोखधत ककयसा जसा चशुकसा हहै। मकेरके पपूवसारखधकसारनी दसारसा चक ससंशकोखधत ककयके जसानिके कके कसारणि इस न्यसायसालय कको अब ससंशकोधनि कसा ककोई ककेत्रसाखधकसार निहहीं हहै। अस्तशु आपखत्तकतसार कको दफसा 5 कमयसाद अखधकनियम कसा लसाभ प्रदसानि करतके हहए कवलम्ब समनि कर चक आपखत्त पत्र कनिरस्त ककयसा जसानिसा न्यसायकोकचत प्रतनीत हकोतसा हहै। आदकेश अतनः आपखत्तकतसार चन्दमकणि उफर गल्हकोरनी चकदसार ससं० 77 कको कमयसाद अखधकनियम ककी धसारसा 05 कसा लसाभ प्रदसानि करतके हहए कवलम्ब समनि कर मकेरके पपूवसारखधकसारनी दसारसा चक ससंशकोखधत ककयके जसानिके कके कसारणि आपखत्तपत्र कनिरस्त ककयसा जसातसा हहै। बसाद आवश्यक कसायरवसाहनी पत्रसावलनी ससंकचत अकभलकेखिसागसार हको। चकबन्दनी अखधकसारनी हखलयसा/04.01.2022" 12. चकबन्दनी अखधकसारनी कसा आदकेश कदनिसासंक 04.01.2022 खजसकको कक ऊपर उकल्लिखखित ककयसा गयसा हहै, कके पररशनीलनि सके यह स्पष्ट हहै कक यसाचनीगणि दसारसा यकोखजत चक आपखत्त आदकेश कदनिसासंक 09.03.2021 दसारसा कनिस्तसाररत हको चशुककी हहै एवसं यसाचनीगणि कके चककों कसा ससंशकोधनि हको चशुकसा हहै। अतनः यसाचनीगणि दसारसा पशुनिनः कसालबसाखधत चक आपखत्त दसाखखिल करनिसा न्यसाकयक प्रकक्रियसा कसा दशुरुपयकोग हहै। चकबन्दनी अखधकसारनी कके आदकेश कदनिसासंक 04.01.2022 कके कवरुद्ध यकोखजत चक अपनील कसा कनिस्तसारणि करतके समय बन्दकोबस्त अखधकसारनी चकबन्दनी दसारसा यह भनी कहसा गयसा कक यसाचनीगणि दसारसा यकोखजत अपनील ससंख्यसा 191, असंतगरत धसारसा 21(2) जकोत चकबन्दनी अखधकनियम आदकेश कदनिसासंक 15.07.2021 दसारसा कनिरस्त ककी जसा चशुककी हहै। उप-ससंचसालक चकबन्दनी दसारसा यसाचनीगणि ककी चक कनिगरसानिनी कको कनिरस्त ककयसा गयसा हहै, खजसमम ककसनी कसानिपूनि कसा उल्लिसंघनि निहहीं हहै। 13. वसाद कके समस्त तथ्यकों एवसं पररनस्थकतयकों पर कवचसार करनिके कके उपरसान्त उपरकोक कववसाकदत आदकेशकों कको जको कक चक आवण्टनि प्रकक्रियसा मम पसाररत हहै , कको कनिरस्त करनिके कसा ककोई उकचत आधसार निहहीं बनितसा हहै। 14. तदनिशुससार वतरमसानि यसाकचकसा कनिरस्त ककी जसातनी हहै। Order Date :- 12.5.2025 Pawan Kumar Digitally signed by :- PAWAN KUMAR High Court of Judicature at Allahabad