Research › Search › Judgment

Allahabad High Court · body

2025 DAILYLAW 139430 (ALL)

RAM UJAGIR @ RAM UJAGIR LAL v. DEPUTY DIRECTOR OF CONSOLIDATION, AYODHYA AND OTHERS

WRIB/425/2025 · 2025-05-12

Saurabh Lavania

body2025

Judgment text

Extracted from the PDF above. The PDF is authoritative.

Neutral Citation No. - 2025:AHC-LKO:27830 Court No. - 7 Case :- WRIT - B No. - 425 of 2025 Petitioner :- Ram Ujagir @ Ram Ujagir Lal Respondent :- Deputy Director Of Consolidation, Ayodhya And Others Counsel for Petitioner :- Arpan Prakash Srivastava Counsel for Respondent :- C.S.C.,Akhil Kumar Singh,Gyanendra Pratap Yadav Hon'ble Saurabh Lavania,J. 1. Heard Shri Arpan Prakash Srivastava, learned counsel for the petitioner, Shri Hemant Kumar Pandey, learned State Counsel, Shri Gyanendra Pratap Yadav, learned counsel for the caveator and perused the material available on record. 2. By means of the present petition the petitioner has impeached the order dated 01.05.2025 passed by Deputy Director of Consolidation, Ayodhya in Revision No.3001/202454042300000862 (Chandrajeet Vs. Kuldeep Kumar & others), under Section 48 of U.P. Consolidation of Holdings Act, 1953 (in short 'Act 1953'). The relevant portion of the same is extracted hereinunder. "प्रस्ततुत ककियये गयये तकिर्को किये आललोकि मम अवर न्ययाययालय किकी पतयावलली किया सम्यकि पररशलीलन ककियया गयया , जजिससये कवकदित हलोतया हहै ककि रयामउजियाकगर आकदि किकी ओर सये धयारया -9 बली किये अन्तगरत शपथपत किये सयाथ कियालबयाजधत आपजत कदिनयानांकि 06.07.2020 किलो प्रस्ततुत किरतये हहए ययाचनया किकी गयली ककि गयाटया सनांख्यया -279/0-11-6 मम आम, नलीम किये पयेड़ व बयासकिलोट आकदि हलोनये किये कियारण उक्त गयाटया चकिबन्दिली कक्रिययाओनां सये पपृथकि ककियया जियाय चकिबन्दिली अजधकियारली दयारया कदिनयानांकि 03.11.2020 किलो आदियेश पयाररत किरतये हहए रयामउजियाकगर किकी आपजत कनरस्त किर दिली गयली। उक्त आदियेश किये कवरूद रयामउजियाकगर दयारया अपलील प्रस्ततुत किकी गयली जिलो बन्दिलोबस्त अजधकियारली चकिबन्दिली किये आदियेश कदिनयानांकि 18.09.2021 दयारया स्वलीकियार किरकिये प्रकिरण पतुननः कनस्तयारण हयेततु चकिबन्दिली अजधकियारली किये न्ययाययालय पर प्रकतप्रयेकषित ककियया गयया। चकिबन्दिली अजधकियारली दयारया पतुननः पकलो किलो सतुनकिर कदिनयानांकि 31.12.2022 किलो आदियेश पयाररत किरतये हहए आपजत सनांशलोजधत रूप सये स्वलीकियार किरकिये पपूवर आरककत पररक्रिमया मयागर 02 कबस्वया व चकिमयागर 07 धतुर किलो छलोड़किर शयेषि गयाटया सनांख्यया-279 कम/0-8- 9 उतर तरफ ममौकिये पर पयेड़ हलोनये व पशशचम तरफ आर०सली०सली० रलोड हलोनये व ममौकिये पर परतली हलोनये किये कियारण चकिबन्दिली कक्रिययाओ सये पपृथकि किर कदियया गयया। उक्त आदियेश किये कवरूद चन्द्रजिलीत आकदि दयारया अपलील प्रस्ततुत किकी गयली जिलो अपलीललीय न्ययाययालय किये आदियेश कदिनयानांकि 18.12.2024 दयारया कनरस्त किर दिली गयली। अवर न्ययाययालय किये इसली आदियेश किये कवरूद यह कनगरयानली प्रस्ततुत किकी गयली हहै। कनगरयानलीकितयार किकी ओर सये प्रस्ततुत कवजध व्यवस्थयाओ किया अवललोकिन ककियया गयया आर 0 जिये0 2002 पयेजि 163-165 मम कनम्नयानांककित कवजध व्यवस्थया दिली गयली हहै :- U.P. Consolidation of Holdings Act, 1953-Sections 8-A, 9-A(2) and 9-B(2)-Sarwajanik Abadi- Certain plots were reserved for Sarwajanik Abadi under statement of principles-No objections were filed against the statement of prin-ciples-Hence statement of princi-ples became final-Not open to the petitioner to claim the said plots by misc. application and revision peti-tion-Therefore, writ petition dis-missed. application and revision peti-tion-Therefore, writ petition dis-missed. आर०जिये० 1990 पयेजि 346-350 मम कनम्नयानांककित कवजध व्यवस्थया दिली गयली हहै:- U. P. Consolidation of Holdings Act, 1953, Sections 9, 9-A, 11-A, 20 and 48-If a plot has to be kept out of consolidation scheme, for that condition precedent was to file objection at the stage of Section 9-A, otherwise Section 11-A, would operate as a bar and such objection cannot be raised at the subsequent stage including the stage of Section 20 dealing with objections at stage of allotment of chaks-In respect of objection under section 20 the bar of Section 11 has been maintained by legislature-When a plot has to be kept out of consolidation scheme, it must be consistent with statutory provisions of the Act and Rules and not by keeping in view interest of any private tenure holder. जिलोत चकिबन्दिली अजधकनयम किकी धयारया-21 मम कनम्नयानांककित व्यवस्थया दिली गयली हहैनः- चकिबन्दिली यलोजिनया सये चकि बयाहर ककियये जियानये किकी शतर - ककिसली गयाटये किलो चकिबन्दिली यलोजिनया सये बयाहर किरनये किये जलयये पपूवरवतर्तीय शतर यह हहै ककि धयारया 9-कि किये स्तर पर आपजत प्रस्ततुत किरनली हलोतली हहै अन्यथया धयारया 11-कि बयाधकि हलोगली और ऐसली आपजत पशचयातवतर्ती स्तर पर नहहीं उठयायली जिया सकितली यहयानां तकि ककि धयारया 28 किये स्तर पर भली जिब ककि चकिक किये आवनांटन किया स्तर हलोतया हहै। धयारया 21 किये अनांतगरत आपजत किये सनांबनांध मम धयारया 11 किकी बयाधया कवधयानमनांडल दयारया पलोकषित हहई हहै। जिब किलोई गयाटया चकिबन्दिली यलोजिनया सये बयाहर ककियया जियानया हलो तलो उसये ककिसली अजधकनयम और कनयमक किये कवजधकि प्रयाकवधयानक किये अनतुकिपू ल अवशय हलोनया चयाकहयये न ककि ककिसली व्यकक्तगत कियाशतकियार किये कहत किलो ध्ययान मम रखकिर ककियया जियानया चयाकहय। इस प्रकिरण मम अवर न्ययाययालय किकी पतयावलली किये अवललोकिन सये कवकदित हलोतया हहै ककि रयामउजियाकगर आकदि दयारया धयारया -9 बली किये अन्तगरत गयाटया सनांख्यया 279/0-11-6 शस्थत गयाम महयानांवया परगनया-पशशचमरयाठ, तहसलील-बलीकियापतुर, जजिलया-अयलोध्यया किलो चकिबन्दिली कक्रिययाओ सये पपृथकि ककियये जियानये हयेततु कदिनयानांकि 06.07.2020 किलो कियालबयाजधत आपजत प्रस्ततुत किकी गयली, जजिस पर सहयायकि चकिबन्दिली अजधकियारली दयारया प्रस्ततुत आख्यया मम उलयेख ककियया गयया हहै ककि गयाम किया धयारया -9 किये अन्तगरत प्रकियाशन कदिनयानांकि 31.07.1990 किलो हलो चतुकिया हहै। आकियार पत 2 कि मम गयाटया सनांख्यया 279/0-11-6 रमयेश चन्द्र, सतुरयेश कितु मयार, रयामउजियाकगर पतुतगण जिगनयाथ गयाम वयासली किया नयाम सनांक्रिमणलीय भपूकमधर दिजिर हहै। पड़तयाल किये समय चकिबन्दिलीकितयार दयारया गयाटया सनांख्यया-279 किये सम्बन्ध मम कियालम 24 मम खयेल समतल हहै। आबयादिली तथया रयाजिकिकीय नलकिपू प किये बलीच मम हहै। स०च०अ० दयारया मपूल्ययानांकिन लगयातये समय उक्त गयाटये किया मपूल्ययानांकिन 100 पहैसया कनधयारररत ककियया गयया हहै। गयाटया सनांख्यया - 279 मम सयामयान्य आबयादिली 0-3-10 मपूल्ययानांकिन 17.50 पररक्रिमया मयागर 0-2-0 मपूल्ययानांकिन 10.00, चकिमयागर 0-0-7 मपूल्ययानांकिन 1.75 चकि सनांख्यया-149/0-0-10 मपूल्ययानांकिन 2.50, चकि सनांख्यया-317/0-2-11 मपूल्ययानांकिन 12.70 चकि सनांख्यया- 318/0-2-8, मपूल्ययानांकिन 12.5, प्रस्तयाकवत हहै। स्थल कनरलीकण मम गयाटये किये उतर तरफ ममौकिये पर आम -04 पयेड उम लगभग-20 वषिर, नलीम-02 पयेड उम लगभग-15 वषिर तथया एकि छप्पर थपून पर रखया गयया हहै। गयाम किया धयारया-9 किये अन्तगरत प्रकियाशन कदिनयानांकि 31.07.1990 किलो हलो चतुकिया हहै। इस प्रकियार स्पष्ट हहै ककि गयाम मम धयारया -9 किये प्रकियाशन किये लगभग 30 वषिर बयादि उक्त कियालबयाजधत आपजत गयाटया सनांख्यया - 279 किलो चकिबयाहर किरनये हयेततु प्रस्ततुत किकी गयली हहै , जिबककि गयाम मये चकि सपृजिन हलोकिर किब्जिया पररवतरन हलो चतुकिया थया। चकिबन्दिली अजधकियारली दयारया कदिनयानांकि 03.11.2020 किलो आदियेश पयाररत किरतये हहयये उलयेख ककियया गयया ककि वतरमयान समय मम गयाम किया अशन्तम अकभलयेख तहैययार ककियया जिया रहया हहै। गयाम किया किब्जिया पररवतरन भली हलो चतुकिया हहै इसजलयये आरककत भपूकम मये किलोई पररवतरन ककियया जियानया न्ययायलोकचत नहली हहै। इसली आधयार पर आपजत बलहलीन कनरयाधयार , गयाहय व पलोषिणलीय न हलोनये किये कियारण कनरस्त किर दिली गयली। इस आदियेश किये कवरुद प्रस्ततुत अपलील किलो बन्दिलोबस्त अजधकियारली चकिबन्दिली दयारया कदिनयानांकि 18.09.2021 किलो इस आधयार पर स्वलीकियार किर जलयया गयया ककि चकिबन्दिली अजधकियारली किलो स्थल कनरलीकण किरनये किये उपरयान्त हली आदियेश पयाररत ककियया जियानया चयाकहयये थया ककिन्ततु ऐसया नहली ककियया गयया। तदिलोपरयान्त चकिबन्दिली अजधकियारली दयारया कदिनयानांकि 31.12.2022 किलो आदियेश पयाररत किरतये हहयये 30 वषिर्तीय कवलम्ब किलो सरसरली रुप सये मकषिरत किरतये हहयये गयाटया सनांख्यया-279 किये 0-8-9 कयेतफल किलो चकिबन्दिली कक्रिययाओनां सये पपृथकि किर कदियया गयया हहै और सली 0 एच 0-21 किये अन्तगरत सतुरककत सयामयान्य आबयादिली किलो समयाप्त किर कदियया गयया हहै। इस प्रकिरण मम कनगरयानलीकितयार दयारया प्रस्ततुत कवजध व्यवस्थयाओ व चकिबन्दिली अजधकनयम किये अनतुसयार धयारया-20 किये प्रकियाशन किये उपरयान्त प्रस्ततुत आपजत पलोषिणलीय नहली थली , इस कबन्दितु पर अवर न्ययाययालय दयारया किलोई कवचयारण नहहीं ककियया गयया हहै और सरसरली रुप सये धयारया -5 कमययादि किया लयाभ दियेकिर आपजत किलो स्वलीकियार किर जलयया गयया हहै। कवचयारलोपरयान्त मम इस मत किया हहहूँ ककि अवर न्ययाययालय किया आदियेश कनरस्त किरकिये प्रकिरण किलो पतुननः कनस्तयारण हयेततु चकिबन्दिली अजधकियारली किये न्ययाययालय पर प्रकतप्रयेकषित किर कदियया जियाय ककि वह सवरप्रथम आपजत किकी पलोषिणलीयतया किये कबन्दितु पर आदियेश पयाररत किरये ककि गयाम मम धयारया-20 किये प्रकियाशन व किब्जिया पररवतरन किये उपरयान्त प्रस्ततुत कियालबयाजधत आपजत पलोषिणलीय हहै अथवया नहली। इसकिये उपरयान्त हली वयादि किये गतुण -दिलोषि पर कवचयारण किर आपजत किया कनस्तयारण किरये। आदियेश उपरलोक्त कववयेचन किये आधयार पर कनगरयानली स्वलीकियार किकी जियातली हहै। बन्दिलोबस्त अजधकियारली चकिबन्दिली दयारया पयाररत आदियेश कदिनयानांकि 18.12.2024 एवनां चकिबन्दिली अजधकियारली दयारया पयाररत आदियेश कदिनयानांकि 31.12.2022 कनरस्त ककियया जियातया हहै। ऊपर किकी गयली कववयेचनया किये आधयार पर प्रकिरण पतुननः कनस्तयारण हयेततु चकिबन्दिली अजधकियारली किये न्ययाययालय पर प्रकतपयेकषित ककियया जियातया हहै। पक चकिबन्दिली अजधकियारली बलीकियापतुर किये न्ययाययालय पर अगयेतर कियायरवयाहली हयेततु कदिनयानांकि 07.05.2025 किलो उपशस्थत हलो। बयादि अगयेतर कियायरवयाहली पतयावलली रयाजिस्व अकभलयेखयागयार मम सनांकचत हलो।" 3. Upon due consideration of the undisputed facts of the case which are to the effect that the objections under Section 9-B of the Act 1953 was filed after huge delay, i.e. delay of about 30 years and Settlement Officer, Consolidation (in short 'SOC') while passing the order dated 31.12.2022 failed to take note of the various aspects of the case including the facts related to filing of objections under Section 9-B of Act 1953 as also the relevant provisions related to the issue in the present matter, i.e. Section(s) 11, 11-A, 20(2), 21 and 22 as also various pronouncements including the judgment passed by this Court in the case of Consolidation Committee and another Vs. D.D.C. Faizabad & another, reported in 2024(8) ADJ 193 (LB) and the power of D.D.C. provided under Section 48 of the Act 1953, this Court finds that the indulgence in the matter is required. 4. Accordingly, the order dated 01.05.2025 passed by D.D.C. in Revision No.3001/202454042300000862 (Chandrajeet Vs. Kuldeep Kumar & others), under Section 48 of Act 1953 is set aside and the matter is remanded back to D.D.C. to decide the issue related to filing of objections under Section 9-B of Act 1953 by providing proper opportunity of oral hearing within a period of two months from the date of production of a certified copy of this order. It is for the reason that sending the matter back to Settlement Officer, Consolidation would be a futile exercise. 5. The petition is accordingly, allowed. Order Date :- 12.5.2025 Anand/- Digitally signed by :- ANAND KUMAR SRIVASTAVA High Court of Judicature at Allahabad, Lucknow Bench